Ballum is het kleinste dorp van Ameland, maar je vindt er meer bezienswaardigheden dan je verwacht: een beschermd dorpsgezicht met een vrijstaande klokkentoren, de plek van het voormalige Camminghaslot, de Ballumerbocht met reddingboten en wad, en bos, duinen en strand op fietsafstand. Veel van wat Ballum te bieden heeft, hangt af van het tij, het seizoen en het moment van de dag. Je ziet het dorp daarom het best als je een paar dagen op het eiland verblijft, in een vakantiehuis van waaruit je Ballum op je eigen tempo kunt verkennen. In deze gids lees je wat je in en rond Ballum kunt bekijken en doen, hoe je een bezoek plant en welke uitstapjes vanuit het dorp de moeite waard zijn.

Waddenvakantiehuizen
Verken Ballum vanuit de Wadden
Bekijk vakantiehuizen op de Waddeneilanden en kies een verblijf als uitvalsbasis om Ballum en Ameland op je eigen tempo te ontdekken.

Kort samengevat

  • Historisch hart: Ballum heeft een beschermd dorpsgezicht, een klokkentoren uit 1755 en het gemeentehuis op de plek van het slot van de familie Cammingha.
  • Ballumerbocht: aan de wadkant liggen het KNRM-reddingstation en een museumhaven met historische reddingboten.
  • Natuur: het Ballumerbos, de duinen van Roosduinen en het Groene Strand liggen op korte fietsafstand van het dorp.
  • Let op: Nobels Nostalgisch Museum is definitief gesloten; de collectie is niet meer te bezichtigen.
  • Planning: wie meerdere dagen op Ameland verblijft, kan het tij, het weer en de dorpsactiviteiten beter benutten dan een dagjesmens.

Inhoudsopgave

Ballum in het kort: klein dorp, groot verleden

Ameland telt vier historische dorpen. De gemeente Ameland noemt circa 3.800 inwoners en ruim 600.000 toeristen per jaar, met 27 kilometer Noordzeestrand en fiets- en wandelpaden door duin, bos, polder en kwelder. Ballum ligt tussen Hollum en Nes en is met enkele honderden inwoners het kleinste van de vier.

Dat het dorp klein is, betekent niet dat het onbelangrijk is. Ballum is nog altijd het bestuurlijke centrum van het eiland. Het gemeentehuis van Ameland staat op de plek waar de familie Cammingha in 1429 een kasteel liet bouwen, dat in 1829 werd afgebroken. De Cammingha’s hadden Ameland eeuwenlang in bezit. Die geschiedenis is in het dorp nog op meerdere plekken terug te zien.

Voor bezoekers betekent dit: Ballum is rustig, overzichtelijk en goed te voet of per fiets te verkennen. Er zijn geen grote attracties, wel veel kleine plekken met een verhaal.

Het historische dorpshart

Het oude centrum van Ballum is het eerste wat je bekijkt. Volgens de ANWB heeft Ballum karakteristieke Amelander huizen en een vrijstaande klokkentoren van Friese gele steen, en heeft een deel van het dorp een beschermd dorpsgezicht.

Camminghastraat en brink

De Camminghastraat vormt de as van het oude dorp. Hier en rond de brink staan oude commandeurswoningen en Amelander boerderijen. De commandeurshuizen herinneren aan de tijd dat Amelanders als commandeur op walvisvaarders voeren. Loop hier rustig door en let op de gevels, de vensterluiken en de indeling van de boerderijen, waarbij woonhuis en schuur onder één kap staan.

De vrijstaande klokkentoren

De klokkentoren aan de Camminghastraat 14 is volgens Monumenten.nl in 1755 gebouwd. Het is een van de rijksmonumenten in het dorp, naast historische huizen, een boerderij en de kerk. Een vrijstaande toren naast een kerk is kenmerkend voor het Friese kustgebied en maakt het dorpssilhouet van Ballum direct herkenbaar.

Vrijstaande klokkentoren van geelsteen in Ballum

Gemeentehuis en de plek van het Camminghaslot

Van het slot zelf is niets meer over, maar het gemeentehuis markeert de plek. Wie de geschiedenis van Ameland wil begrijpen, begint hier: vanuit Ballum werd het eiland eeuwenlang bestuurd.

Het oude kerkhof en het baarhuisje

Op het oude kerkhof aan de Smitteweg staat een baarhuisje. Volgens de ANWB-fietsroute over Ameland ligt daarin de grafsteen van het geslacht Cammingha. Het is een stille plek, ideaal voor wie houdt van cultuurhistorie zonder drukte.

Tijdens de Open Monumentendagen, die elk jaar in september plaatsvinden, is het dorpshart extra toegankelijk. In 2026 stonden in Ballum een rondleiding door het beschermde dorpsgezicht, verhalen bij het baarhuisje en bezoeken aan monumenten op het programma. De rondleidingen en activiteiten waren gratis. Kijk voor het actuele programma op de site van de Amelander historie.

De Ballumerbocht: dijk, wad en reddingboten

Ten zuiden van het dorp ligt de Ballumerbocht, aan de Waddenzeekant van het eiland. Hier wandel je over de dijk met uitzicht over het wad. Op de dijk staat het bronzen beeld De Dijkwachters: twee figuren met een touw die over de wadplaten uitkijken.

Bronzen dijkwachters die uitkijken over het wad

Het tij bepaalt wat je ziet

Bij laagwater vallen rond de Ballumerbocht zandplaten en geulen droog. Bij hoogwater komt het water bijna tot aan de dijk. Het loont daarom om de getijdentabel te raadplegen voordat je gaat. Wil je vogels zien foerageren op het wad, kies dan een moment rond laagwater.

KNRM-reddingstation en museumhaven

In de Ballumerbocht ligt het KNRM-reddingstation, waar volgens de ANWB-route Redders op zee reddingboot Anna Margaretha permanent aanwezig is. In de museumhaven liggen historische reddingboten. De Zeemanshoop redde 341 mensenlevens; de Neeltje Jacoba redde bij 256 reddingsacties meer dan 200 personen. Deze boten maken goed zichtbaar hoe belangrijk de redding op zee voor de eilanders was en nog altijd is.

Wadexcursie

Wie meer wil weten over het wad, kan meegaan met een wadexcursie vanuit Ballum, georganiseerd door Natuurcentrum Ameland. Tijdens zo’n excursie leer je over wadplaten, schelpdieren, vogels en het voedselweb. Draag laarzen of dichte schoenen; open schoeisel zoals slippers en sandalen is op het wad niet geschikt. Excursies zijn gebonden aan het tij, dus de tijden verschillen per dag.

Natuur rond Ballum: bos, duinen en strand

Ballum ligt midden op het eiland. Daardoor heb je binnen korte tijd zowel het wad aan de zuidkant als het Noordzeestrand aan de noordkant bereikt.

  • Ballumerbos: een bosgebied ten noorden van het dorp met wandelpaden, ook geschikt voor kinderen.
  • Roosduinen: een duingebied waar je kunt wandelen tussen bos en duin.
  • Groene Strand: een begroeide kustzone met jonge duinen en zoutwaterbestendige planten, aan de westkant van de strandopgang bij Ballum. Hier wandel je door een overgangsgebied tussen duin en strand.
  • Ballumerstrand: een breed Noordzeestrand, rustiger dan de stranden bij de grotere dorpen.
  • Ballumer Blinkert: een hoge duintop in de omgeving, bereikbaar per fiets.
  • BP-plas: een duinmeer in de omgeving van Ballum.

Ameland staat bekend om zijn stranden. Volgens de ANWB kreeg het eiland in 2020 de titel Schoonste strand van Nederland en een Quality Coast Award.

Fietsen vanuit Ballum

De fiets is het meest praktische vervoermiddel om de omgeving te verkennen. De Amelandroute van de ANWB voert langs Ballum, de Waddenzeedijk, het oude kerkhof en het landschap van duinen, stranden en polders. De ANWB wijst op smalle schelpenpaden, tegenliggers en onoverzichtelijke bochten tussen Nes en Buren. Houd daar rekening mee als je met kinderen of een bakfiets rijdt. Een overzicht van routes per type fietser vind je in onze gids met fietsroutes op Ameland. Fiets je samen op een duofiets, lees dan ook hoe je een tweepersoonsfietsroute plant.

Met kinderen in Ballum

Ballum is overzichtelijk en rustig, wat het geschikt maakt voor gezinnen met jonge kinderen.

  • Krûmeltjesspoor: een gratis kinderwandeling door het Ballumerbos, verbonden met een lokale legende. Onderweg kom je dieren, hutten en andere verrassingen tegen. De wandeling is kort genoeg voor kleine kinderen.
  • Vliegtuigen kijken: bij het vliegveld van Ballum stijgen en landen kleine vliegtuigen. Voor veel kinderen is dat een hoogtepunt van de dag.
  • Zwembad De Schalken: het openluchtzwembad bij Ballum, met verwarmde baden. Op zonnige zomerdagen is het druk; reserveer zo nodig vooraf.
  • Dijk en wad: bij de Ballumerbocht kunnen kinderen bij laagwater zien hoe het wad droogvalt. De reddingboten in de museumhaven spreken veel kinderen aan.
  • Ringsteken en paardenstoelendans: in voorjaar en zomer staan deze traditionele activiteiten op het programma van het dorp (zie hieronder).

Plan met kinderen niet te veel op één dag. Zwemmen en paardrijden kosten meer tijd dan je vooraf denkt.

Proeven, zwemmen en vliegen

Naast natuur en historie heeft Ballum een paar plekken die je niet in elk dorp vindt.

Amelander bier en het proeflokaal

In Ballum zijn de Amelander Bierbrouwerij en Nobels Proeflokaal gevestigd. Hier proef je lokaal gebrouwen bier en eilandproducten. Het is een logische stop na een fietstocht over de dijk.

Ameland Airport Ballum

Het vliegveld van Ameland ligt vlak bij het dorp. Je kunt er vliegtuigen bekijken, maar vanaf het vliegveld worden ook rondvluchten en parachutesprongen aangeboden. Een rondvlucht geeft een goed beeld van de Waddenzee, de geulen en de vorm van het eiland. Deze activiteiten zijn afhankelijk van het weer; reserveer vooraf en houd een reservedag aan.

Evenementen in Ballum door het jaar

Ballum heeft een actief dorpsleven. Dorpsbelang Ballum noemt de volgende vaste activiteiten:

Periode Activiteit
Voorjaar en zomer Paardenstoelendans en ringsteken met paarden en pony’s
Eind augustus Dorpsfeest
September Open Monumentendagen met activiteiten in het dorp
November Intocht van Sinterklaas
Rond kerst Skûûrverkoop

De exacte data verschillen per jaar. Raadpleeg de site van Dorpsbelang Ballum voor het actuele programma voordat je je verblijf plant.

Nobels Nostalgisch Museum: gesloten

In oudere reisgidsen en op reviewsites wordt Nobels Nostalgisch Museum aan de Camminghastraat nog als bezienswaardigheid genoemd. Het museum is echter definitief gesloten. De collectie met antieke auto’s, motoren, historische winkelinterieurs, mode, fietsen en muziekinstrumenten is niet meer te bezichtigen. Op het oude adres zijn andere activiteiten gevestigd, maar dat verandert niets aan de sluiting van het museum.

Uitstapjes vanuit Ballum

Door de centrale ligging is Ballum een praktisch vertrekpunt voor de rest van het eiland. De ANWB noemt onder meer de vuurtoren Bornrif bij Hollum, het Cultuurhistorisch Museum Sorgdrager en het Bunkermuseum. Hieronder de bekendste uitstapjes met de tarieven van 2026.

Bezienswaardigheid Dorp Toegang 2026
Vuurtoren Ameland (Bornrif) Hollum €7,30 vanaf 13 jaar, €5,80 voor kinderen van 5 tot en met 12 jaar
Koren- en mosterdmolen De Verwachting Hollum €4,00 volwassenen, €3,50 kinderen van 5 tot en met 12 jaar
Koren- en oliemolen De Phenix Nes €4,00 vanaf 13 jaar, €3,50 voor kinderen op dinsdag en zaterdag; overige dagen gratis

Vuurtoren Ameland

De vuurtoren bij Hollum is het bekendste herkenningspunt van het eiland. Je beklimt hem via 236 treden en kijkt dan uit over het hele eiland. De toegangsprijzen voor 2026 zijn €7,30 vanaf 13 jaar en €5,80 voor kinderen van 5 tot en met 12 jaar. Groepen vanaf 15 personen betalen een lager tarief. De openingstijden verschillen per seizoen; buiten de vakanties is de vuurtoren op minder dagen open.

Molen De Verwachting in Hollum

Bij koren- en mosterdmolen De Verwachting kun je mosterd proeven. In de molenwinkel liggen 13 soorten Amelander mosterd, meel, pannenkoekenmix en streekproducten. Er is ook een tentoonstelling over de molengeschiedenis van Hollum.

Molen De Phenix in Nes

Op dinsdag en zaterdag zijn de molenaars bij koren- en oliemolen De Phenix aanwezig en wordt er olie geslagen. Dan betaal je €4,00 vanaf 13 jaar en €3,50 voor kinderen van 5 tot en met 12 jaar. Op andere dagen is de toegang gratis en wordt een donatie op prijs gesteld. Groepen vanaf 15 personen reserveren vooraf.

Meer bezienswaardigheden in de andere dorpen vind je in onze complete gids met Ameland-bezienswaardigheden en in het overzicht van activiteiten op Ameland.

Zo plan je Ballum in één, twee of drie dagen

De bezienswaardigheden van Ballum zijn klein, maar liggen verspreid en hangen af van tij en weer. Een indeling per dag helpt om niets te missen.

Dag 1: dorp en dijk

  1. Begin in het dorpshart: Camminghastraat, brink, klokkentoren en gemeentehuis.
  2. Loop of fiets naar het oude kerkhof aan de Smitteweg en bekijk het baarhuisje.
  3. Fiets naar de Ballumerbocht rond laagwater: De Dijkwachters, het KNRM-station en de museumhaven.
  4. Sluit af bij de brouwerij of het proeflokaal.

Dag 2: natuur en strand

  1. Wandel in de ochtend door het Ballumerbos, met kinderen via het Krûmeltjesspoor.
  2. Fiets door Roosduinen naar het Groene Strand en het Ballumerstrand.
  3. Bezoek bij goed weer zwembad De Schalken of kijk naar de vliegtuigen bij het vliegveld.

Dag 3: de rest van het eiland

  1. Fiets naar Hollum voor de vuurtoren en molen De Verwachting.
  2. Of fiets naar Nes voor molen De Phenix op een dinsdag of zaterdag.
  3. Plan een wadexcursie of rondvlucht op een dag met geschikt tij en weer.

Wie Ameland als dagtocht bezoekt, moet rekening houden met de vaartijden van de boot en heeft geen ruimte om te wachten op beter weer of een gunstig tij. Met een verblijf van een paar dagen kun je de planning aanpassen aan de omstandigheden.

Verblijven bij Ballum en de Wadden

Ballum ligt centraal op Ameland. Vanuit een vakantiehuis in of rond het dorp, of in Hollum of Nes, bereik je het dorpshart, de Ballumerbocht en het strand binnen korte tijd per fiets. Op Waddenvakantiehuizen vind je een breed aanbod aan accommodaties op Ameland, van appartementen en bungalows tot landhuizen, villa’s en lofts, die je direct online reserveert.

Waddenvakantiehuizen

Bekijk het actuele aanbod van vakantiehuizen op Ameland en filter op het type verblijf dat bij je reisgezelschap past. Zoek je een verblijf vlak bij Ballum, dan liggen de appartementen van Amelander Kaap in het naburige Hollum.

Onze kijk op Ballum

Ballum is het dorp dat veel bezoekers voorbijfietsen op weg naar Hollum of Nes. Dat is jammer, want juist hier zie je hoe het eiland bestuurd werd, hoe de eilanders met de zee leefden en hoe rustig Ameland kan zijn.

Wij raden aan om Ballum niet als tussenstop te zien, maar als onderdeel van je verblijf. De Ballumerbocht is bij laagwater een ander landschap dan bij hoogwater. Het Groene Strand is in de vroege ochtend stiller dan in de middag. En de dorpsactiviteiten, zoals het ringsteken of het dorpsfeest, maak je alleen mee als je op het juiste moment op het eiland bent.

Daarom bieden we op Ameland diverse typen vakantiehuizen aan, van gezinswoningen tot luxe lofts en boerderij-appartementen. Zo kies je een verblijf dat past bij je gezelschap, of je nu met kinderen komt, als koppel rust zoekt of comfort belangrijk vindt. Met een eigen uitvalsbasis bepaal je zelf wanneer je naar de dijk, het bos of het strand gaat.

Lars

Veelgestelde vragen

Wat is er te zien in Ballum op Ameland?

In Ballum bekijk je het beschermde dorpsgezicht met de Camminghastraat, de vrijstaande klokkentoren en de kerk, het gemeentehuis op de plek van het voormalige Camminghaslot en het baarhuisje op het oude kerkhof. Aan de wadkant liggen de Ballumerbocht met De Dijkwachters, het KNRM-reddingstation en de museumhaven. In de omgeving vind je het Ballumerbos, Roosduinen en het Groene Strand.

Is Nobels Nostalgisch Museum in Ballum nog open?

Nee, het museum is definitief gesloten en de collectie is niet meer te bezichtigen. Sommige websites vermelden het museum nog als bezienswaardigheid. Op het oude adres zijn andere activiteiten gevestigd.

Wat is het oudste dorp van Ameland?

Alle vier de dorpen op Ameland hebben een lange geschiedenis. Ballum speelt daarin een bijzondere rol: de familie Cammingha liet hier in 1429 een kasteel bouwen en bestuurde het eiland eeuwenlang vanuit het dorp. Ballum is nog altijd het bestuurlijke centrum van Ameland.

Is Ballum geschikt voor een vakantie met kinderen?

Ja. Het dorp is rustig en overzichtelijk, en met het Krûmeltjesspoor, het openluchtzwembad De Schalken, de vliegtuigen bij het vliegveld en het wad bij de Ballumerbocht is er veel te doen voor kinderen. Ook de stranden en de rest van het eiland zijn vanuit Ballum goed per fiets bereikbaar.

Is Hollum of Nes leuker dan Ballum?

Dat hangt af van wat je zoekt. Hollum en Nes zijn groter en hebben meer winkels, horeca en musea, terwijl Ballum rustiger is en vooral natuur en cultuurhistorie biedt. Omdat Ballum tussen beide dorpen ligt, combineer je een bezoek aan Ballum eenvoudig met een uitstapje naar Hollum of Nes.

Bronnen

Aanbevelingen

Gerelateerde posts